
de Volkskrant
12 december 2015 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 6
 RONALD VELDHUIZEN
Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: klimaatverandering heeft tot de opkomst van terreurgroep IS geleid. 
Het is eigenlijk allemaal een beetje onze eigen schuld, dat gedoe met Islamitische Staat. Niet alleen waren die lui er nooit geweest als we Irak niet waren binnengevallen, maar evenmin - hier komt ie - als we niet zo veel van het broeikasgas CO2 hadden uitgestoten. Want het begon allemaal met klimaatverandering, en extreme droogte in Syrië. Die leidde tot de burgeroorlog daar en schiep zo ruimte voor IS. Dat werd afgelopen maand verkondigd door prins Charles en een aantal onlinemedia, zoals De Correspondent en TPO Magazine. 

Eerder al werd de Syrische burgeroorlog aan het klimaat gekoppeld. Harde klimaatwetenschap werd het pas toen afgelopen januari Amerikaanse wetenschappers onder leiding van Colin Kelley in het blad PNAS wat cijfers narekenden. 

Syrië kampt wel vaker met droogtes, leggen de onderzoekers uit, maar de laatste was een record: die hield aan van 2006 tot en met 2009, precies de periode voorafgaand aan de burgeroorlog. Volgens hun berekeningen was dat geen toeval, maar zat hier echt klimaatverandering achter. De droogte leidde tot armoede en kleine volksverhuizingen; genoeg voor een burgeroorlog. 

Critici schieten makkelijk gaten in die stelling. Zo schrijft Francesca de Châtel, de Nederlandse journalist en onderzoeker van waterpolitiek, in het tijdschrift Middle Eastern Studies dat de droogte weliswaar de ergste uit de recente geschiedenis was, maar dat de sprong naar de onrust in Syrië te groot is. De Syrische regering gaf volgens haar zowel voor als na de extreme droogte het volk genoeg reden tot boosheid, waaronder het intrekken van belangrijke landbouwsubsidies en het verwaarlozen van irrigatie rondom boerderijen. 

Hooguit gaf de extreme droogte een laatste zetje tot onvrede, denkt De Châtel, maar dat was wellicht ook gebeurd als deze minder uitzonderlijk was geweest en niet aan klimaatverandering te wijten viel. 

Het kernwoord is hier: 'als'. Met zo veel schakels die aan een burgeroorlog en de opkomst van een terreurgroep voorafgaan, is de claim misschien nooit hard te maken. 

 
Zou Islamitische Staat er zonder opwarming van de aarde nooit zijn geweest? 





